Zakład Biologii Komórki | Międzyuczelniany Wydział Biotechnologii UG i GUMed

Zakład Biologii Komórki

czwartek, 24 listopada 2016 roku, 12:41

PROFIL

Głównym tematem zainteresowań badawczych zespołu jest biologia komórki nowotworowej. Prowadzone aktualnie prace dotyczą:

  • mechanizmu działania czynnika martwicy nowotworu (tumor necrosis factor, TNF), głównej cytokiny prozapalnej, zdolnej do wywołania śmierci komórkowej szeregu prawidłowych i transformowanych komórek,
  • analizy mechanizmu leżącego u podstaw defektywnej apoptozy obserwowanej w komórkach odmiany linii histiocytarnej U937,
  • znaczenia zewnątrzkomórkowych przemian adenozyny dla progresji nowotworów oraz identyfikacji nowych molekularnych markerów predykcyjnych i prognostycznych w nowotworach ludzkich, w szczególności raku piersi.

W prowadzonych badaniach wykorzystujemy różnorodne techniki badawcze z zakresu biologii komórki, inżynierii genetycznej i diagnostyki molekularnej m. in. hodowlę komórek zwierzęcych w warunkach in vitro, PCR w czasie rzeczywistym, cytometrię przepływową. Zespół uczestniczy również w projektach mających na celu uzyskanie genetycznie modyfikowanych myszy, umożliwiających ocenę znaczenia metabolizmu adenozyny dla funkcjonowania układu sercowo-naczyniowego.

ZESPÓŁ

Zakład Biologii Komórki

Katedra Biotechnologii Medycznej
Międzyuczelniany Wydział Biotechnologii UG i GUMed
ul. Dębinki 1, 80-211 Gdańsk
Tel.:+48 58 3491434, +48 58 3491438
Fax: +48 58 3491445


Lista pracowników i doktorantów:

Kierownik: prof. dr hab. Jacek Bigda [link]

dr hab. Anna Żaczek [e-mail]
dr hab. Marcin Okrój [e-mail]
dr Patrycja Koszałka [e-mail]
dr Grzegorz Stasiłojć [e-mail]
dr Anna Supernat [e-mail]

mgr Dominika Czaplińska [e-mail]
mgr Martyna Filipska [e-mail]
mgr Monika Gołuńska [e-mail]

mgr Emilia Litmanowicz [e-mail]
Agnieszka Romel [e-mail]

Anna Tokarewicz [e-mail]
Iwona Sikora [e-mail]

PROJEKTY NAUKOWO-BADAWCZE

Tytuł projektu Kierownik projektu Źródło finansowania Kwota Realizowany w latach
Analiza markerów związanych z inwazją i przerzutowaniem u chorych na raka piersi Markiewicz Aleksandra NCN - ETIUDA 77 192,00 zł 2013-2014
Porównanie profili ekspresji markerów związanych z fenotypem macierzystym i mezenchymalnym komórek w guzach pierwotnych i przerzutach do węzłów chłonnych u chorych na raka piersi Żaczek Anna MNiSW - IUVENTUS PLUS 286 000,00 zł 2012-2013
Analiza wybranych czynników molekularnych związanych z inwazją i przerzutowaniem u chorych na raka piersi Żaczek Anna NCBiR - LIDER 855 960,00 zł 2010-2013
Wpływ metabolizmu adenozyny na wzrost i rozwój czerniaka na modelu myszy z knock-outem ekto-5’-nukleotydazy (CD73) Koszałka Patrycja MNiSW - własny 324 850,00 zł 2010-2013
Analiza oddziaływania na wybrane etapy reakcji immunologicznej modelowych komórek U937 oraz U937v umierających na drodze różnych mechanizmów śmierci Bigda Jacek MNiSW - własny 183 220,00 zł 2010-2012
Znaczenie kliniczne badań genomicznych i proteomicznych w raku trzonu macicy - implikacje diagnostyczne, prognostyczne i predykcyjne Supernat Anna FNP - POMOST (Wsparcie dla kobiet w ciąży) 2 350,00 zł

2011

Fenotyp macierzysty i mezenchymalny komórek a zdolność tworzenia przerzutów u chorych na raka piersi Żaczek Anna MNiSW - IUVENTUS PLUS  100 000,00 zł 2010-2011
Badanie zaburzeń topoizomerazy IIα (amplifikacji i nadekspresji) u chorych na raka piersi w odniesieniu do leczenia antracyklinami Żaczek Anna MNiSW - własny 198 200,00 zł 2007-2010
Analiza mechanizmu wydzielania TNF pod wpływem interleukiny-1 i cykloheksymidu Bigda Jacek KBN - własny 319 900,00 zł 2002-2006
Mechanizm synergistycznego przeciwnowotworowego działania czynnika martwicy nowotworu (TNF) i inhibitora angiogenezy TNP-470 Bigda Jacek
Okrój Marcin
KBN - promotorski 49 400,00 zł 2001-2004

PUBLIKACJE

  1. Piasecka Dominika, KitowskaKamila, Czaplinska Dominika, Mieczkowski Kamil, Mieszkowska Magdalena, Turczyk Łukasz, Składanowski Andzej C., Żaczek Anna J., Biernat Wojciech, Kordek Radzisław, Romanska Hanna M., Sądej Rafał.. Fibroblast growth factor signalling induces loss of progesterone receptor in breast cancer cells. Oncotarget 2016, (doi: 10.18632/oncotarget.13322)

  2. Czaplińska Dominika, Mieczkowski Kamil, Supernat Anna,  Skladanowski Andrzej C., Kordek Radzislaw, Biernat Wojciech, Żaczek Anna J., Romanska Hanna M., Sądej Rafał.. Interactions between FGFR2 and RSK2—implications for breast cancer prognosis, Tumor Biology 2016, (doi: 10.1007/s13277-016-5266-9).

  3. Stasiłojć Grzegorz,  Osterborg Anders,  Blom  Anna M,  Okrój  Marcin.  New perspectives on complement mediated immunotherapy. Cancer treatment reviews 2016, 45: 68-75 (doi: 10.1016/j.ctrv.2016.02.009)

  4. Koszałka PatrycjaGołuńska Monika, Urban Aleksandra,  Stasiłojć Grzegorz,  Stanisławowski Marcin, Majewski MarceliSkładanowski Andrzej CBigda Jacek.Specific activation of A(3), A(2A) and A(1) adenosine receptors in CD73-knockout mice affects B16F10 melanoma growth, neovascularization, angiogenesis and macrophage infiltration. Plos One 2016, 11(3): e0151420 (doi: 10.1371/journal.pone.0151420)

  5. Bednarz-Knoll Natalia, Nastały Paulina, Żaczek Anna, Stoupiec Małgorzata, Riethdorf Sabine, Wikman Harriet, Müller Volkmar, Skokowski Jarosław, Szade Jolanta, Sejda Aleksandra, Wełnicka-Jaśkiewicz Marzena, Pantel Klaus. Stromal expression of ALDH1 in human breast carcinomas indicates reduced tumor progression. Oncotarget 2015, przyjęta do druku (doi: 10.1094/PDIS-04-15-0439-RE).

  6. Czapiewski Piotr, Wełnicka-Jaśkiewicz Marzena, Seroczyńska Barbara, Skokowski Jarosław, Sejda Aleksandra, Szade Jolanta, Wiewiora Claudia, Biernat Wojciech, Żaczek Anna. CD99 correlates with low cyclin D1, high topoisomerase 2α status and triple negative molecular phenotype but is prognostically irrelevant in breast carcinoma. Polish Journal of Pathology 2015, 66(3): 269-275 (doi: 10.5114/pjp.2015.54961).

  7. Englund Emelie, Reitsma Bart, King Ben C., Escudero-Esparza Astrid, Owen Sioned, Orimo Akira, Okrój Marcin, Anagnostaki Lola, Jiang Wen G., Jirström Karin, Blom Anna M. The human complement inhibitor Sushi Domain-Containing Protein 4 (SUSD4) expression in tumor cells and infiltrating T cells is associated with better prognosis of breast cancer patients. BMC Cancer 2015, 15: art. no: 737 (1-13) (doi: 10.1186/s12885-015-1734-7).

  8. Koszałka Patrycja, Gołuńska Monika, Stanisławowski Marcin, Urban Aleksandra, Stasiłojć Grzegorz, Majewski Marceli, Wierzbicki Piotr, Składanowski Andrzej C., Bigda Jacek. CD73 on B16F10 melanoma cells in CD73-deficient mice promotes tumor growth, angiogenesis, neovascularization, macrophage infiltration and metastasis. International Journal of Biochemistry & Cell Biology 2015, 69: 1-10 (doi: 10.1016/j.biocel.2015.10.003).

  9. Miękus Natalia, Olędzka Ilona, Plenis Alina, Woźniak Zofia, Lewczuk Anna, Koszałka Patrycja, Seroczyńska Barbara, Bączek Tomasz. Gel electrophoretic separation of proteins from cultured neuroendocrine tumor cell lines. Molecular Medicine Reports 2015, 11(2): 1407-1415 (doi: 10.3892/mmr.2014.2864).

  10. Czaplińska Dominika, Turczyk Łukasz, Grudowska Alicja, Mieszkowska Magdalena, Lipińska Andrea D., Składanowski Andrzej C., Żaczek Anna J., Romańska Hanna M., Sądej Rafał. Phosphorylation of RSK2 at Tyr529 by FGFR2-p38 enhances human mammary epithelial cells migration. Biochimica et Biophysica Acta-Molecular Cell Research 2014, 1843(11): 2461-2470 (doi: 10.1016/j.bbamcr.2014.06.022).

  11. Koszałka Patrycja, Pryszlak Anna, Gołuńska Monika, Kolasa Justyna, Stasiłojć Grzegorz, Składanowski Andrzej C., Bigda Jacek J. Inhibition of CD73 stimulates the migration and invasion of B16F10 melanoma cells in vitro, but results in impaired angiogenesis and reduced melanoma growth in vivo. Oncology Reports 2014, 31(2): 819-827 (doi: 10.3892/or.2013.2883).

  12. Łapińska-Szumczyk Sylwia, Supernat Anna, Żaczek Anna J., Majewska Hanna, Gulczyński Jacek, Sawicki Sambor, Biernat Wojciech, Wydra Dariusz. Rak błony śluzowej trzonu macicy u młodych kobiet – aspekty kliniczne i molekularne [Endometrial cancer in young women - clinical and molecular aspects]. Ginekologia Polska 2014, 85(9): 754-759.

  13. Łapińska-Szumczyk Sylwia, Supernat Anna, Majewska Hanna, Gulczyński Jacek, Łuczak Agata, Biernat Wojciech, Wydra Dariusz, Żaczek Anna J. HER2-positive endometrial cancer subtype carries poor prognosis. CTS-Clinical and Translational Science 2014, 7(6): 482-488 (doi: 10.1111/cts.12207).

  14. Markiewicz Aleksandra, Wełnicka-Jaśkiewicz Marzena, Seroczyńska Barbara, Skokowski Jarosław, Majewska Hanna, Szade Jolanta, Żaczek Anna J. Epithelial-mesenchymal transition markers in lymph node metastases and primary breast tumors - Relation to dissemination and proliferation. American Journal of Translational Research 2014, 6(60: 793-808 (pdf).

  15. Markiewicz Aleksandra, Książkiewicz Magdalena, Wełnicka-Jaśkiewicz Marzena, Seroczyńska Barbara, Skokowski Jarosław, Szade Jolanta, Żaczek Anna J. Mesenchymal phenotype of CTC-enriched blood fraction and lymph node metastasis formation potential. PLoS ONE 2014, 9(4): art. no e93901 (1-11) (doi: 10.1371/journal.pone.0093901).
  16. Senkus Elżbieta, Szade Jolanta, Pieczyńska Beata, Żaczek Anna, Świerblewski Maciej, Biernat Wojciech, Jassem Jacek. Are bilateral breast cancers and breast cancers coexisting with ovarian cancer different from solitary tumors? A pair-matched immunohistochemical analysis aimed at intrinsic tumor phenotype. Pathology International 2014, 64(10): 508-517 (doi: 10.1111/pin.12202).

  17. Senkus Elżbieta, Szade Jolanta, Pieczyńska Beata, Żaczek Anna, Pikiel Joanna, Sosińska-Mielcarek Katarzyna, Karpińska Agnieszka, Jassem Jacek. Are synchronous and metachronous bilateral breast cancers different? An immunohistochemical analysis aimed at intrinsic tumor phenotype. International Journal of Clinical and Experimental Pathology 2014, 7(1): 353-363 (link).

  18. Supernat Anna, Łapińska-Szumczyk Sylwia, Majewska Hanna, Gulczyński Jacek, Biernat Wojciech, Wydra Dariusz, Żaczek Anna J. A multimarker qPCR platform for the characterisation of endometrial cancer. Oncology Reports 2014, 31(2): 1003-1013 (doi: 10.3892/or.2013.2924).

  19. Supernat Anna, Łapińska-Szumczyk Sylwia, Majewska Hanna, Gulczyński Jacek, Biernat Wojciech, Wydra Dariusz, Żaczek Anna J. Tumor Heterogeneity at Protein Level as an Independent Prognostic Factor in Endometrial Cancer. Translational Oncology 2014, 7(5): 613-619 (doi: 10.1016/j.tranon.2014.06.001).

  20. Bigda Jacek, Koszałka Patrycja. Waclaw Szybalski's contribution to immunotherapy: HGPRT mutation & HAT selection as first steps to gene therapy and hybrid techniques in mammalian cells. Gene 2013, 525(2): 158-161.

  21. Markiewicz Aleksandra, Książkiewicz Magdalena, Seroczyńska Barbara, Skokowski Jarosław, Szade Jolanta, Wełnicka-Jaśkiewicz Marzena, Żaczek Anna J. Heterogeneity of mesenchymal markers expression-molecular profiles of cancer cells disseminated by lymphatic and hematogenous routes in breast cancer. Cancers 2013, 5(4): 1485-1503.

  22. Markiewicz Aleksandra, Wełnicka-Jaśkiewicz Marzena, Skokowski Jarosław, Jaśkiewicz Janusz, Szade Jolanta, Jassem Jacek, Żaczek Anna J. Prognostic Significance of ESR1 Amplification and ESR1 PvuII, CYP2C19*2, UGT2B15*2 Polymorphisms in Breast Cancer Patients. PLoS ONE 2013, 8(8): art. no: e72219 (1-10).

  23. Plenis Alina, Miękus Natalia, Olędzka Ilona, Bączek Tomasz, Lewczuk Anna, Woźniak Zofia, Koszałka Patrycja, Seroczyńska Barbara, Skokowski Jarosław. Chemometric Evaluation of Urinary Steroid Hormone Levels as Potential Biomarkers of Neuroendocrine Tumors. Molecules 2013, 18(10): 12857-12876.

  24. Senkus Elżbieta, Szade Jolanta, Pieczyńska Beata, Żaczek Anna, Brożek Izabela, Radecka Barbara, Kowalczyk Anna, Wełnicka-Jaśkiewicz Marzena, Jassem Jacek. Are bilateral breast cancers different from breast cancers coexisting with ovarian cancer? An immunohistochemical analysis aimed at intrinsic tumor phenotype. Breast 2013, 22(4): 425-430.

  25. Stasiłojć Grzegorz, Pinto Sandra, Wyszkowska Roksana, Wejda Magda, Słomińska Ewa M., Filipska Martyna, Koszałka Patrycja, Świerczyński Julian, O'Connor Jose Enrique, Bigda Jacek. U937 variant cells as a model of apoptosis without cell disintegration. Cellular & Molecular Biology Letters 2013, 18(2): 249-262.

  26. Supernat Anna, Łapińska-Szumczyk Sylwia, Majewska Hanna, Gulczyński Jacek, Biernat Wojciech, Wydra Dariusz, Żaczek Anna J. Epithelial-mesenchymal Transition and Cancer Stem Cells in Endometrial Cancer. Anticancer Research 2013, 33(12): 5461-5469.

  27. Kawiak Anna, Zawacka-Pankau Joanna, Wasilewska Aleksandra, Stasiłojć Grzegorz, Bigda Jacek, Łojkowska Ewa. Induction of apoptosis in HL-60 cells through the ROS-mediated mitochondrial pathway by ramentaceone from Drosera aliciae. Journal of Natural Products 2012, 75(1): 9-14.

  28. Koszałka Patrycja. Genetycznie zmodyfikowane zwierzęta a problemy światowej gospodarki - rozwiązanie czy dodatkowy problem? [Genetically modified animals and the problems of the world economy - a solution or another problem?] Transfer Wiedzy - Science Business Review 2012, 5: 41-46.

  29. Książkiewicz Magdalena, Markiewicz Aleksandra, Żaczek Anna J. Epithelial-mesenchymal transition: A hallmark in metastasis formation linking circulating tumor cells and cancer stem cells. Pathobiology 2012, 79(4): 195-208.

  30. Markiewicz Aleksandra, Ahrends Tomasz, Wełnicka-Jaśkiewicz Marzena, Seroczyńska Barbara, Skokowski Jarosław, Jaśkiewicz Janusz, Szade Jolanta, Biernat Wojciech, Żaczek Anna. Expression of epithelial to mesenchymal transition-related markers in lymph node metastases as a surrogate for primary tumor metastatic potential in breast cancer. Journal of Translational Medicine 2012, 10: art. no 226 (1-12).

  31. Supernat A., Łapińska-Szumczyk S., Sawicki S., Wydra D., Biernat W., Żaczek A. Deregulation of RAD21 and RUNX1 expression in endometrial cancer. Oncology Letters 2012, 4(4): 727-732.

  32. Supernat Anna, Markiewicz Aleksandra, Wełnicka-Jaśkiewicz Marzena, Seroczyńska Barbara, Skokowski Jarowsław, Sejda Aleksandra, Szade Jolanta, Czapiewski Piotr, Biernat Wojciech, Żaczek Anna. CD73 Expression as a Potential Marker of Good Prognosis in Breast Carcinoma. Applied Immunohistochemistry & Molecular Morphology 2012, 20(2): 103-107.

  33. Żaczek A.J., Markiewicz A., Seroczyńska B., Skokowski J., Szade J., Jaśkiewicz J., Pieńkowski T. Olszewski W.P., Rhone P., Wełnicka-Jaśkiewicz M., Jassem J. Prognostic significance of TOP2A gene dosage in HER2-negative breast cancer. Oncologist 2012, 17(10): 1246-1255.

  34. Żaczek Anna, Markiewicz Aleksandra, Supernat Anna, Bednarz-Knoll Natalia, Brandt Burkhardt, Seroczyńska Barbara, Skokowski Jarosław, Szade Jolanta, Czapiewski Piotr, Biernat Wojciech, Wełnicka-Jaśkiewicz Marzena, Jassem Jacek. Prognostic Value of TOP2A Gene Amplification and Chromosome 17 Polysomy in Early Breast Cancer. Pathology & Oncology Research 2012, 18(4): 885-894.

  35. Koszałka Patrycja, Kamysz Elżbieta, Wejda Magdalena, Kamysz Wojciech, Bigda Jacek. Antitumor activity of antimicrobial peptides against U937 histiocytic cell line. Acta Biochimica Polonica 2011, 58(1): 111-117.

  36. Koszałka Patrycja. Modyfikacja genetyczna zwierząt - wybór czy konieczność? Laboratorium - Przegląd Ogólnopolski 2011, 2: 24-29.

  37. Gac Małgorzata, Bigda Jacek, Vahlenkamp Thomas W. Increased mitochondrial superoxide dismutase expression and lowered production of reactive oxygen species during rotavirus infection. Virology 2010, 404(2): 293-303.

  38. Supernat Anna, Wełnicka-Jaśkiewicz Marzena, Żaczek Anna. Farmakogenetyka w hormonoterapii raka piersi [Pharmacogenetics in breast cancer hormone therapy]. Współczesna Onkologia-Contemporary Oncology 2010, 14(4): 242-247.

  39. Żaczek Anna, Markiewicz Aleksandra, Jaśkiewicz Janusz, Pieńkowski Tadeusz, Rhone Piotr, Jassem Jacek, Wełnicka-Jaśkiewicz Marzena. Clinical evaluation of developed PCR-based method with hydrolysis probes for TOP2A copy number evaluation in breast cancer samples. Clinical Biochemistry 2010, 43(10-11): 891-898.

PATENTY / ZGŁOSZENIA PATENTOWE

  1. Sposób testowania leków blokujących wydzielanie czynnika martwicy nowotworu. Patent (UP RP) nr 194394 przyznany 2006-12-21 (zgłoszenie patentowe nr 348096 z dnia 2001-06-13). Twórcy: Bigda Jacek, Doszczak Małgorzata. Zgłaszający: Akademia Medyczna w Gdańsku.

  2. Sposób testowania leków przeciwnowotworowych. Patent (UP RP) nr 199580 przyznany 2008-04-09 (zgłoszenie patentowe nr 348095 z dnia 2001-06-13). Twórcy: Bigda Jacek, Dobrzańska Zuzanna. Zgłaszający: Akademia Medyczna w Gdańsku.

  3. Sposób amplifikacji DNA w łańcuchowej reakcji polimerazy za pomocą starterów specyficznych dla fragmentu genu receptora p 75 czynnika martwicy nowotworu. Patent (UP RP) nr 194153 przyznany 2006-11-10 (zgłoszenie patentowe nr 346229 z dnia 2001-02-28). Twórcy: Dobrzańska Zuzanna, Bigda Jacek, Więckiewicz Joanna. Zgłaszający: Akademia Medyczna w Gdańsku.

  4. Sposób amplifikacji DNA w łańcuchowej reakcji polimerazy za pomocą starterów specyficznych dla genu czynnika martwicy nowotworu. Patent (UP RP) nr 194012 przyznany 2006-11-14 (zgłoszenie patentowe nr 346230 z dnia 2001-02-28). Twórcy: Dobrzańska Zuzanna, Bigda Jacek, Więckiewicz Joanna. Zgłaszający: Akademia Medyczna w Gdańsku.

NAGRODY I WYRÓŻNIENIA

Prof. dr hab. Jacek Bigda jest laureatem dwóch indywidualnych (2001, 2005) i dwóch zespołowych (1993,1995) nagród Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej za osiągnięcia naukowe i organizacyjne. Prof. dr hab. Jacek Bigda jest promotorem 8 rozpraw doktorskich, których autorami są: Lucyna Kaszubowska (2000), Patrycja Koszałka (2000), Małgorzata Doszczak (2002), Zuzana Dobrzańska-Paprocka (2003), Marcin Okrój (2004), Arkadiusz Pierzchalski (2007), Grzegorz Stasiłojć (2008) i Dorota Stawikowska (2009).

Imię i nazwisko Nazwa nagrody Przyznający Rok
Mgr Dominika Czaplińska, mgr Łukasz Turczyk, dr Alicja Grudowska, mgr Magdalena Mieszkowska, dr Andrea D. Lipińska, prof. dr hab. Andrzej C. Składanowski, dr hab. Anna J. Żaczek, Hanna M. Romańska, dr Rafał Sądej Nagroda zespołowa stopnia II za osiągnięcia naukowe za badania nad mechanizmem oddziaływania receptora FGFR2 na kinazę RSK2 w stymulacji migracji komórek epitelialnych raka piersi Rektor GUMed 2015
Anna Supernat Darboveen Idee Grant Darboven Idee Grant 2012
dr Anna Żaczek Top 500 Innovators MNiSW 2012
prof. dr hab. Jacek Bigda Złoty Krzyż Zasługi Prezydent RP 2011

WSPÓŁPRACA NAUKOWA

Pracownicy zakładu współpracują z badaczami z Instytutu Immunologii i Biologii Komórki Uniwersytetu w Stuttgarcie (Niemcy), Instytutu Serca i Naczyń w Dusseldorfie (Niemcy), Laboratorium Cytomiki Centrum Badawczego Księcia Filipa w Walencji (Hiszpania), Instytut Biologii Nowotworów Szpitala Uniwersyteckiego Eppendorf w Hamburgu (Niemcy) oraz licznymi jednostkami Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.