Pracownia Badania Związków Biologicznie Czynnych | Międzyuczelniany Wydział Biotechnologii UG i GUMed

Pracownia Badania Związków Biologicznie Czynnych

wtorek, 25 kwietnia 2017 roku, 13:56

Laboratory of biologically active compounds

PROFIL

Badania prowadzone przez Pracownię obejmują tematykę z zakresu wytwarzania związków biologicznie czynnych w roślinnych kulturach in vitro oraz poszukiwania i badania naturalnych i syntetycznych związków przeciwbakteryjnych i przeciwgrzybicznych.

Zainteresowania naukowe zespołu koncentrują się na zagadnieniach dotyczących wykorzystania metabolitów wtórnych zawartych w tkankach roślin hodowanych w kulturach in vitro i in vivo w zwalczaniu bakteryjnych i grzybowych patogenów człowieka i roślin. W celu podwyższenia zawartości biologicznie czynnych metabolitów wtórnych wykorzystywane są elicytory abiotyczne i biotyczne, prekursory szlaków metabolicznych oraz transformacja z wykorzystaniem Agrobacterium rhizogenes. W celu skutecznego efektu przeciwbakteryjnego i przeciwgrzybowego, ekstrakty z roślin badane są w połączeniu z innymi aktywnymi czynnikami (syntetyczne peptydy, nanocząstki srebra i innych metali). Trwają badania nad wyjaśnieniem mechaniznów warunkujących aktywność przeciwbakteryjną i przeciwgrzybową oraz badania związane z wytwarzaniem nanocząstek.

ZESPÓŁ

Pracownia Badania Związków Biologicznie Czynnych

Katedra Biotechnologii
Międzyuczelniany Wydział Biotechnologii UG i GUMed
ul. Abrahama 58, 80-307 Gdańsk

Tel.:+48 58 5236360


Lista pracowników i doktorantów:

Kierownik: Prof. UG, dr hab. Aleksandra Królicka [link]
Tel.: +48 58 523 6305 [e-mail]

mgr Rafał Banasiuk (wewn. 6307) [e-mail]

mgr Marta Krychowiak (wewn. 6307) [e-mail]

PROJEKTY NAUKOWO-BADAWCZE

Tytuł projektu Kierownik projektu Źródło finansowania Kwota Realizowany w latach

Wykorzystywanie nanocząsteczek srebra do zwiększania potencjału przeciwdrobnoustrojowego naftochinonów przeciwko Staphylococcus aureus

Krychowiak Marta NCN - Preludium 10 95 520,00 zł 2016 -2018
Chronione i ginące gatunki roślin owadożernych w elicytowanych kulturach in vitro - pozyskiwanie metabolitów wtórnych w celu pozyskania związków o charakterze przeciwbakteryjnym i cytostatycznym Królicka Aleksandra KBN - własny 90 800 zł 2004-2006

PUBLIKACJE

  1. Miklaszewska Magdalena, Banaś Antoni, Królicka Aleksandra. Metabolic engineering of fatty alcohol production in transgenic hairy roots of Crambe abyssinica. Biotechnology and Bioengineering 2017, 114: 275–1282 (doi: 10.1002/bit.26234)

  2. Krychowiak Marta, Kawiak Anna, Królicka Aleksandra. The enhancement of anti-staphylococcal potential of plant derived naphthoquinones as a result of combination with silver nanoparticles. New Biotechnology 2016, 33: 148-149 (doi: 10.1016/j.nbt.2016.06.1235)

  3. Banasiuk Rafał, Frąckowiak Joanna E., Krychowiak Marta, Matuszewska Marta, Kawiak Anna, Ziąbka Magdalena, Lendzion-Bieluń Zofia, Narajczyk Magdalena, Królicka Aleksandra. Synthesis of antimicrobial silver nanoparticles through a photomediated reaction in an aqueous environment. International Journal of Nanomedicine 2016, 11: 315-324 (doi: 10.2147/IJN.S93611).

  4. Ogryzek Małgorzata, Chylewska Agnieszka, Królicka AleksandraBanasiuk Rafał, Turecka Katarzyna, Lesiak Dorota, Nidzworski Dawid, Makowski Mariusz. Coordination chemistry of pyrazine derivatives analogues of PZA: design, synthesis,characterization and biological activity. RSC Advances 2016, 6: 52009-52025 (doi: 10.1039/C6RA03068H)

  5. Czajkowski Robert, van der Wolf Jan M., Królicka Aleksandra, Ozymko Zofia, Narajczyk Magdalena, Kaczyńska Natalia, Łojkowska Ewa. Salicylic acid can reduce infection symptoms caused by Dickeya solani in tissue culture grown potato (Solanum tuberosum L.) plants. European Journal of Plant Pathology 2015, 141(3): 545-558 (doi: 10.1007/s10658-014-0561-z).

  6. Czajkowski Robert, van der Wolf Jan M., Królicka Aleksandra, Ozymko Zofia, Narajczyk Magdalena, Kaczyńska Natalia, Łojkowska Ewa. Salicylic acid can reduce infection symptoms caused by Dickeya solani in tissue culture grown potato (Solanum tuberosum L.) plants. European Journal of Plant Pathology 2015, 141(3): 545-558 (doi: 10.1007/s10658-014-0561-z).

  7. Jaremicz Zbigniew, Łuczkiewicz Maria, Kokotkiewicz Adam, Królicka Aleksandra, Sowiński Paweł. Production of tropane alkaloids in Hyoscyamus niger (black henbane) hairy roots grown in bubble-column and spray bioreactors. Biotechnology Letters 2014, 36(4): 843-853 (doi: 10.1007/s10529-013-1426-9).

  8. Kostecka A., Sznarkowska A., Meller K., Acedo P., Shi Y., Mohammad Sakil H. A., Kawiak A., Lion M., Królicka A., Wilhelm M., Inga A., Zawacka-Pankau J. JNK-NQO1 axis drives TAp73-mediated tumor suppression upon oxidative and proteasomal stress.Cell Death & Disease 2014, 5: art. no e1484 (1-13) (doi: doi:10.1038/cddis.2014.408).
  9. Krychowiak Marta, Grinholc Mariusz, Banasiuk Rafał, Krauze-Baranowska Mirosława, Głód Daniel, Kawiak Anna, Królicka Aleksandra. Combination of silver nanoparticles and Drosera binata extract as a possible alternative for antibiotic treatment of burn wound infections caused by resistant Staphylococcus aureus. PLoS ONE 2014, 9(12): art. no e115727 (1-20) (doi: 10.1371/journal.pone.0115727).

  10. Siwińska Joanna, Kadziński Leszek, Banasiuk Rafał, Gwizdek-Wiśniewska Anna, Olry Alexandre, Banecki Bogdan, Łojkowska Ewa, Ihnatowicz Anna. Identification of QTL affecting scopolin and scopoletin biosynthesis in Arabidopsis thaliana. BMC Plant Biology 2014, 14(10): art. no 280 (1-14) (doi: 10.1186/s12870-014-0280-9).

  11. Szpitter Anna, Narajczyk M., Maciąg-Dorszyńska M., Węgrzyn Grzegorz, Łojkowska Ewa, Królicka Aleksandra. Effect of Dionaea muscipula extract and plumbagin on maceration of potato tissue by Pectobacterium atrosepticum. Annals of Applied Biology 2014, 164(3): 404-414 (doi: 10.1111/aab.12110).

  12. Głąb Bartosz, Furmanek Tomasz, Miklaszewska Magdalena, Banaś Antoni, Królicka Aleksandra. Lipids in hairy roots and non-Agrobacterium induced roots of Crambe abyssinica. Acta Physiologiae Plantarum 2013, 35(7): 2137-2145 (doi: 10.1007/s11738-013-1250-9).

  13. Weremczuk-Jeżyna Izabela, Grzegorczyk-Karolak Izabela, Frydrych Barbara, Królicka Aleksandra, Wysokińska Halina. Hairy roots of Dracocephalum moldavica: rosmarinic acid content and antioxidant potential. Acta Physiologiae Plantarum 2013, 35(7): 2095-2103 (doi: 10.1007/s11738-013-1244-7).

  14. Banasiuk Rafał, Kawiak Anna, Królicka Aleksandra. In vitro cultures of carnivorous plants from the Drosera and Dionaea genus for the production of biologically active secondary metabolites. BioTechnologia 2012, 93(2): 87-96 (link).

  15. Bergier Katarzyna, Kuźniak Elżbieta, Wielanek Marzena, Królicka Aleksandra, Skłodowska Maria. Antioxidant profiles and selected parameters of primary metabolism in Physalis ixocarpa hairy roots transformed by two Agrobacterium rhizogenes strains. Acta Biologica Cracoviensia Series Botanica 2012, 54(1): 24-33 (doi: 10.2478/v10182-012-0002-2).

  16. Golanowska Małgorzata, Ankiewicz Hanna, Taraszkiewicz Aleksandra, Kamysz Wojciech, Czajkowski Robert, Królicka Aleksandra, Jafra Sylwia. Combined effect of the antagonistic potential of selected Pseudomonas spp. strains and the synthetic peptide “CAMEL” on Pseudomonas syringae pv. syringae and P. syringae pv. morsprunorum. Journal of Plant Pathology 2012, 94(Suppl. 1): S1.69-S1.73 (doi: 10.4454/jpp.v94i1sup.012).

  17. Grabowski Michał, Banasiuk Rafał, Węgrzyn Alicja, Kędzierska Barbara, Lica Jan, Banecka-Majkutewicz Zyta, Banecki Bogdan. Role of heat-shock proteins and cobalamine in maintaining methionine synthase activity. Acta Biochimica Polonica 2012, 59(4): 489-493 (link).

  18. Kochan E., Królicka A., Chmiel A. Growth and ginsenoside production in Panax quinquefolium hairy roots cultivated in flasks and nutrient sprinkle bioreactor. Acta Physiologiae Plantarum 2012, 34(4): 1513-1518 (doi: 10.1007/s11738-012-0949-3).

  19. Piątczak Ewelina, Królicka Aleksandra, Wielanek Marzena, Wysokińska Halina. Hairy root cultures of Rehmannia glutinosa and production of iridoid and phenylethanoid glycosides. Acta Physiologiae Plantarum 2012, 34(6): 2215-2224 (doi: 10.1007/s11738-012-1022-y).

  20. Taraszkiewicz A., Jafra S., Skrzypczak A., Kamiński M., Królicka A. Antibacterial activity of secondary metabolites from in vitro culture of Drosera gigantea against the plant pathogenic bacteria Pseudomonas syringae pv. syringae and P. syringae pv. morsprunorum. Journal of Plant Pathology 2012, 94(Supplement 1): S1.63-S1.68 (doi: 10.4454/jpp.v94i1sup.011).

  21. Wilczańska-Barska Agata, Królicka Aleksandra, Głód Daniel, Majdan Magdalena, Kawiak Anna, Krauze-Baranowska Mirosława. Enhanced accumulation of secondary metabolites in hairy root cultures of Scutellaria lateriflora following elicitation. Biotechnology Letters 2012, 34(9): 1757-1763 (doi: 10.1007/s10529-012-0963-y).

  22. Kawiak Anna, Królicka Aleksandra, Łojkowska Ewa. In vitro cultures of Drosera aliciae as a source of a cytotoxic naphthoquinone: ramentaceone. Biotechnology Letters 2011, 33(11): 2309-2316 (doi: 10.1007/s10529-011-0700-y).

  23. Kuźma Łukasz, Kisiel Wanda, Królicka Aleksandra, Wysokińska Halina. Genetic transformation of Salvia austriaca by Agrobacterium rhizogenes and diterpenoid isolation. Pharmazie 2011, 6(11): 904-907 (doi: 10.1691/ph.2011.1586).

  24. Piątczak Ewelina, Królicka Aleksandra, Wysokińska Halina. Morphology, secoiridoid content and RAPD analysis of plants regenerated from callus of Centaurium erythraea Rafn. Acta Biologica Cracoviensia Series Botanica 2011, 53(2): 79-86 (doi: 10.2478/v10182-011-0030-3).

  25. Grąbkowska Renata, Królicka Aleksandra, Mielicki Wojciech, Wielanek Marzena, Wysokińska Halina. Genetic transformation of Harpagophytum procumbens by Agrobacterium rhizogenes: iridoid and phenylethanoid glycoside accumulation in hairy root cultures. Acta Physiologiae Plantarum 2010, 32(4): 665-673 (doi: 10.1007/s11738-009-0445-6).

  26. Królicka Aleksandra, Szpitter Anna, Stawujak Krzysztof, Barański Rafał, Gwizdek-Wiśniewska Anna, Skrzypczak Anita, Kamiński Marian, Łojkowska Ewa. Teratomas of Drosera capensis var. alba as a source of naphthoquinone: ramentaceone. Plant Cell Tissue and Organ Culture 2010, 103(3): 285-292 (doi: 10.1007/s11240-010-9778-5).

  27. Królicka A., Szpitter A., Maciąg M., Biskup E., Gilgenast E., Romanik G., Kamiński M., Węgrzyn G., Łojkowska E. Antibacterial and antioxidant activity of the secondary metabolites from in vitro cultures of the Alice sundew (Drosera aliciae). Biotechnology and Applied Biochemistry 2009, 53(3): 175-184 (doi: 10.1042/BA20080088).

  28. Sidwa-Gorycka M., Królicka A., Orlita A., Maliński E., Gołębiowski M., Kumirska J., Chromik A., Biskup E., Stepnowski P., Łojkowska E. Genetic transformation of Ruta graveolens L. by Agrobacterium rhizogenes: hairy root cultures a promising approach for production of coumarins and furanocoumarins. Plant Cell Tissue and Organ Culture 2009, 97(1): 59-69 (doi: 10.1007/s11240-009-9498-x).

  29. Wielanek M., Królicka A., Bergier K., Gajewska E., Skłodowska M. Transformation of Nasturtium officinale, Barbarea verna and Arabis caucasica for hairy roots and glucosinolate-myrosinase system production. Biotechnology Letters 2009, 31(6): 917-921 (doi: 10.2007/s10529-009-9953-0).

  30. Królicka A., Szpitter A., Gilgenast E., Romanik G., Kamiński M., Łojkowska E. Stimulation of antibacterial naphthoquinones and flavonoids accumulation in carnivorous plants grown in vitro by addition of elicitors. Enzyme and Microbial Technology 2008, 42(3): 216-221 (doi: 10.1016/j.enzmictec.2007.09.011).

  31. Podgórska B., Królicka A., Łojkowska E., Węgrzyn G. Rapid detection of mutagens accumulated in plant tissues using a novel Vibrio harveyi mutagenicity assay. Ecotoxicology and Environmental Safety 2008, 70(2): 231-235 (doi: 10.1016/j.ecoenv.2007.04.004).

  32. Grzegorczyk I., Królicka A., Wysokińska H. Establishment of Salvia officinalis L. hairy root cultures for the production of rosmarinic acid. Zeitschrift fur Naturforschung Section C-A Journal of Biosciences 2006, 61c(5-6): 351-356 (link).

  33. Królicka A., Kartanowicz R., Wosiński S., Szpitter A., Kamiński M., Łojkowska E. Induction of secondary metabolite production in transformed callus of Ammi majus L. grown after electromagnetic treatment of the culture medium. Enzyme and Microbial Technology 2006, 39(7): 1386-1391 (doi: 10.1016/j.enzmictec.2006.03.042).

  34. Piątczak E., Królicka A., Wysokińska H. Genetic transformation of Centaurium erythraea Rafn by Agrobacterium rhizogenes and the production of secoiridoids. Plant Cell Reports 2006, 25(12): 1308-1315 (doi: 10.1007/s00299-006-0155-0).

  35. Kamysz W., Królicka A., Bogucka K., Ossowski T., Łukasiak J., Łojkowska E. Antibacterial Activity of Synthetic Peptides against Plant Pathogenic Pectobacterium Species. Journal of Phytopathology 2005, 153(6): 313-317 (doi: 10.1111/j.1439-0434.2005.00976.x).

  36. Szpitter Anna, Królicka Aleksandra. Zastosowanie elicytorów biotycznych w roślinnych kulturach in vitro w celu uzyskania wysokiego poziomu farmakologicznie czynnych metabolitów wtórnych [Stimulating the effect of biotic elicitors on the production of pharmacologically active secondary metabolites in plant in vitro cultures]. Biotechnologia 2005, 4(70): 82-108 (link).

  37. Wasilewska A., Królicka A. Otrzymywanie i zastosowanie kultur korzeni włośnikowatych w celu uzyskania metabolitów wtórnych [Formation and characterization of hairy roots]. Biotechnologia 2005, 4(70): 173-188 (link).

  38. Znaniecka Joanna, Królicka Aleksandra, Sidwa-Gorycka Matylda, Rybczyński Jan J., Szlachetko Dariusz L., Łojkowska Ewa. Asymbiotic germination, seedling development and plantlet propagation of Encyclia aff. oncidioides - An endangered orchid. Acta Societatis Botanicorum Poloniae 2005, 74(3): 193-198 (link).

  39. Bogucka K., Królicka A., Kamysz W., Ossowski T., Łukasiak J., Łojkowska E. Activities of synthetic peptides against human pathogenic bacteria. Polish Journal of Microbiology (Acta Microbiologica Polonica) 2004, 53(1): 41-44 (link).

  40. Piątczak E., Wielanek M., Królicka A., Łojkowska E., Wysokińska H. Kultury korzeni transformowanych Centaurium erytrea Rafn. Biotechnologia 2004, 2(65): 29-36.

  41. Kamiński M., Kartanowicz R., Kamiński M.M., Królicka A., Sidwa-Gorycka M., Łojkowska E., Nagy-Gorzeń M., Gorzeń W. HPLC-DAD in identification and quantification of selected coumarins in crude extracts from plant cultures of Ammi majus and Ruta graveolens. Journal of Separation Science 2003, 26(14): 1287-1291 (doi: 10.1002/jssc.200301426).

  42. Kawiak A., Królicka A., Łojkowska E. Direct regeneration of Drosera from leaf explants and shoot tips. Plant Cell Tissue and Organ Culture 2003, 75(2): 175-178 (doi: 10.1023/A:1025023800304).

  43. Królicka A., Staniszewska I., Maliński E., Szafranek J., Łojkowska E. Stimulation of furanochromone accumulation in callus cultures of Ammi visnaga L. by addition of elicitors. Pharmazie 2003, 58(8): 590-592 (link).

  44. Sidwa-Gorycka M., Królicka A., Kozyra M., Głowniak K., Bourgaud F., Łojkowska E. Establishment of a co-culture of Ammi majus L. and Ruta graveolens L. for the synthesis of furanocoumarins. Plant Science 2003, 165(6): 1315-1319 (doi: 10.1016/S0168-9452(03)00343-1).

  45. Staniszewska I., Królicka A., Maliński E., Łojkowska E., Szafranek J. Elicitation of secondary metabolites in in vitro cultures of Ammi majus L. Enzyme and Microbial Technology 2003, 33(5): 565-568 (doi: 10.1016/S0141-0229(03)00180-7).

  46. Królicka A., Staniszewska I., Bielawski K.P., Maliński E., Szafranek J., Łojkowska E. Establishment of hairy root cultures of Ammi majus. Plant Science 2001, 160(2): 259-264 (doi: 10.1016/S0168-9452(00)00381-2).

  47. Królicka A., Staniszewska I., Krauze-Baranowska M., Maliński E., Szafranek J., Turkiewicz M., Łojkowska E. Identification of secondary metabolites in in vitro culture of Ammi majus treated with elicitors. Acta Horticulturae 2001, 560: 255-258.

  48. Królicka A, Łojkowska E. Elicytacja metabolitów wtórnych w kulturach in vitro roślin z gatunku Ammi visnaga. Biotechnologia 2000, 4(51): 112-117.

  49. Królicka A., Kurlenda J., Łojkowska E. Charakterystyka oporności na antybiotyki wybranych szczepów Agrobacterium rhizogenes. Biotechnologia 1999, 2(45): 94-103.

PATENTY / ZGŁOSZENIA PATENTOWE

  1. Sposób oczyszczania z chlorofili ekstraktów roślinnych zawierających metabolity wtórne. Zgłoszenie patentowe (UP RP) nr 405473 z dnia 2013-09-30. Twórcy: Banasiuk Rafał, Michalak Angelika, Krychowiak Marta, Królicka Aleksadra. Zgłaszający: Uniwersytet Gdański.

  2. Sposób ekstrakcji sulfonamidów, metabolitów wtórnych lub związków półsyntetycznych. Zgłoszenie patentowe (UP RP) nr 402299 z dnia 2012-12-28. Twrócy: Banecki Bogdan, Banasiuk Rafał, Kadziński Leszek, Jakóbkiewicz-Banecka Joanna, Węgrzyn Grzegorz. Zgłaszający: TCI (Gdańsk), Uniwersytet Gdański.

  3. Sposób otrzymywania naftochinonów oraz flawonoidów z ekstraktów roślinnych, zwłaszcza z hodowli tkankowych roślin. Zgłoszenie patentowe (UP RP) nr 385795 z dnia 2008-08-31. Twórcy: Kamiński Marian, Gilgenast Ewelina, Królicka Aleksandra, Romanik Grażyna, Skrzypczak Anita. Zgłaszający: Politechnika Gdańska.

NAGRODY I WYRÓŻNIENIA

Imię i nazwisko Nazwa nagrody Przyznający Rok
prof. dr hab. Maria Łuczkiewicz, dr Adam Kokotkiewicz, dr Piotr Migas, dr Zbigniew Jaremicz, mgr Mariusz Kisiel, dr hab Aleksandra Królicka, dr inż. Paweł Sowiński, dr inż. Daniel Głód, prof. dr hab. Adam Buciński Nagroda zespołowa stopnia I za osiągnięcia naukowe za badania biotechnologiczne i fitochemiczne aktywnych biologicznie metabolitów pochodzenia roślinnego. Rektor GUMed 2015
prof. UG, dr hab. Aleksandra Królicka Nagroda indywidualna stopnia I za wysoko ocenione osiągnięcia będące podstawą nadania stopnia doktora habilitowanego i rozprawę habilitacyjną zatytułowaną “Zastosowanie metabolitów wtórnych pozyskiwanych z kultur in vitro roślin z rodzaju Drosera i Dionaea oraz syntetycznego związku CAMEL w zwalczaniu bakteryjnych patogenów człowieka i patogenów roślin”. Rektor UG 2012
prof. UG, dr hab. Aleksandra Królicka Medal Komisji Edukacji Narodowej Ministerstwo Edukacji Narodowej 2009
prof. UG, dr hab. Aleksandra Królicka Wyróżnienie za poster przedstawiony na XII Ogólnopolskiej Konferencji Kultur in vitro i Biotechnologii Roślin w Poznaniu   2009
prof. UG, dr hab. Aleksandra Królicka Nagroda I stopnia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu – nagroda zespołowa za cykl publikacji dotyczących produkcji metabolitów wtórnych w kulturach roślinnych in vitro. Minister Edukacji Narodowej i Sportu 2004
prof. UG, dr hab. Aleksandra Królicka Grant Wyjazdowy Fundacji Nauki Polskiej Fundacja na rzecz Nauki Polskiej. 2003
prof. UG, dr hab. Aleksandra Królicka Grant Fundacji Batorego - dofinansowanie do wyjazdu na konferencje w Tampere (Finlandia) w celu wygłoszenia ustnego komunikatu wybranego przez organizatorów konferencji Fundacja Batorego 2000
prof. UG, dr hab. Aleksandra Królicka Wyróżnienie za poster przedstawiony na 5th International Students' Scientific Conference. Gdańsk.   1997

WSPÓŁPRACA NAUKOWA

Pracownicy Pracowni współpracują z:

  • Biomax S.A. – przygotowanie i standaryzacja ekstraktów z roślin owadożernych do przemysłowego zastosowania.
  • Klaster Biotechnologiczny BIOPARK – współpraca w dziedzinie oznaczania i oczyszczania metabolitów wtórnych.
  • Przedsiębiorstwo Innowacyjno-Wdrożeniowe "IMPULS" – badanie aktywności biologicznej i składu ekstraktów roślinnych.
  • Gdyńskie Centrum Innowacji – współpraca w dziedzinie oznaczania metabolitów wtórnych.
  • Katedra i Zakład Biologii i Botaniki Farmaceutycznej, Gdański Uniwersytet Medyczny – współpraca w dziedzinie oznaczania metabolitów wtórnych i elicytacji.
  • Katedra i Zakład Chemii Nieorganicznej, Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej, Gdański Uniwersytet Medyczny – współpraca dotycząca badania aktywności antydrobnoustrojowej syntetycznych peptydów.
  • Zakład Biologii i Botaniki Farmaceutycznej, Wydział Farmaceutyczny, Uniwersytet Medyczny w Łodzi – współpraca w dziedzinie transformacji roślin.